Lc.6,36-38 (2/03/2026)

³⁶     Word mede-lijdend
       zoals ook jullie Vader mede-lijdend is.
³⁷     Oordeel niet
       en je zult niet geoordeeld worden.
       Veroordeel niet
       en je zult niet veroordeeld worden.
       Spreek vrij
       en je zult vrijgesproken worden.
³⁸     Geef
       en er zal je gegeven worden.
       Een goeie maat zullen ze je in de schoot werpen,
       geschud, aangestampt en overlopend.
       Want met de maat waarmee jullie meten,
       zul je ook gemeten worden.”

We kennen de woorden van het Evangelie zo goed dat we haast vergeten hoe goddelijk ze zijn: “Word mede-lijdend zoals jullie Vader mede-lijdend is.” Mede-lijden, dat is: niet betuttelen, maar werkelijk naast de ander gaan staan; niet oordelen of veroordelen, maar vrijspreken; gul geven, zonder maat.
De veertigdagentijd nodigt uit om onze relaties onder de loep te nemen. Wat als we in G-ds stroom van liefde gaan staan en ieder mens gezien wordt zoals hij of zij is? Vanuit die liefde ontstaat vrijheid: spreken zonder oordeel, geven zonder berekening, liefhebben zonder angst om tekort te komen.
Het lijkt naïef. “Ze zullen ervan profiteren,” denken we. Maar wat als echte liefde niet ‘pleasen’ is, maar het lijden van de ander tot het onze maken? Niet alleen materieel geven, maar tijd, aandacht, leven, … en je laten raken tot in je ingewanden?
In die beweging worden wij G-d-achtig: mensen die leven en Léven geven volgens een overvolle, aangedrukte, overstromende maat van erbarmen. Laten we er maar mee beginnen – het zal een leven lang duren.

Lc.1,39-56 (15/08/2021)

Kort daarop reisde Maria met haast naar het bergland, naar een stad in Judea. Ze ging het huis van Zacharias binnen en begroette Elisabet. Toen Elisabet de begroeting van Maria hoorde, sprong het kind in haar schoot op en Elisabet werd vervuld van heilige geest. Ze riep uit:
“Gezegend ben jij onder de vrouwen
en gezegend de vrucht van jouw schoot!
Vanwaar valt mij dit toe
dat de moeder van mijn Heer naar mij toe komt?
Kijk! Zodra de klank van je begroeting in mijn oor kwam,
sprong het kind in mijn schoot op van uitbundige blijdschap.
Gezegend wie vertrouwde,
want wat haar vanwege de heer is gezegd
zal vervulling vinden.”

En Maria zong het uit:
“Mijn ziel maak groot de Heer,
uitbundig blij is mijn geest om God, mijn bevrijder,
want hij heeft omgezien
naar de kleinheid van zijn dienares.
Kijk! Vanaf nu zullen alle generaties mij gezegend noemen.
Want hij die geestkrachtig is,
deed grote dingen aan mij.
Heilig is zijn Naam!
Zijn barmhartigheid duurt over alle generaties
voor wie hem vreest.
Hij toont machtige daden
en slaat hoogmoedigen van hart uiteen;
machthebbers haalt hij neer van hun troon
en kleinen maakt hij groot;
hongerigen vervult hij met goede gaven
en rijken stuurt hij weg met lege handen.
Hij trekt zich Israël, zijn dienaar, aan,
her-innerend zijn tederheid
– zoals hij het gezegd had tegen onze vaders –
voor Abraham en voor alle generaties, tot in eeuwigheid.”
Maria bleef ongeveer drie maanden bij haar
en keerde dan naar huis terug.

We komen dit stuk Evangelie nogal eens tegen in de loop van een jaar! Er staan dan ook meerder Maria-feesten op de kalender, terwijl er eigenlijk niet zoveel passages over Maria in de Bijbel staan. Als men dan déze passage telkens aanhaalt, wil dat wel zeggen dat het een bijzonder rijke is, waarin heel Maria’s levensdiepte in vervat ligt!
Elisabet, zelf vervuld van heilige geest, wijst het beknopt, maar zeer raak aan: “Gezegend ben jij! Gezegend ben jij omdat je vertrouwde!”
En Maria, door diezelfde geest bewogen, al haar hele leven lang, zingt het nu lang en breed uit: “God is groot! Híj is het die alles omkeert, toekeert naar zijn wezen!” Wat ze in haar eigen concrete leven had zien gebeuren, herkent ze ook in hoe het met ‘de mensheid’ gaat (of is het omgekeerd?).
Het feest van Maria ten hemelopneming gaat erom dat zó leven in vertrouwen grenzeloos is. Net zoals de maatschappelijke afgrenzingen voor G-d geen grens zijn, is ook het fysieke leven van de mens dat niet voor hem.
In het ‘fiat’ – het gebeure maar – van Maria gaat zij ons voor in dát vertrouwen.

Lc.10,21-24 (2/12/2025)

²¹    Op dat eigen moment, vervuld van de geest,
      jubelde Jezus het uit:
      “Ik prijs en dank je, vader, heer van hemel en aarde,
      dat je deze dingen verborgen hebt
      voor [eigenmachtige] bekwamen en verstandigen
      en ze onthuld hebt
      voor [onmachtige] onmondigen.
      Ja, vader, zo heb jij het goed bevonden voor jouw gelaat.”
²²    En hij ging verder tegen de leerlingen:
      “Alles is mij door mijn vader toevertrouwd,
      en niemand weet wie de zoon is, behalve de vader,
      en niemand weet wie de vader is, behalve de zoon
      en aan wie de zoon het wil onthullen.
²³    Zalig de ogen die zien wat jullie zien,
²⁴    want ik zeg jullie:
      Veel profeten en koningen verlangden
      te zien wat jullie zien,
      maar zij hebben het niet gezien,
      en te horen wat jullie horen,
      maar zij hebben het niet gehoord.”

We zijn wellicht niet allemaal zó innig ín G-d levend als de eminente Vlaamse mysticus wiens gedachtenis we vandaag vieren, de zalige Jan van Ruusbroec. (Hij leefde van 1293 tot 1381, eerst in Brussel en vervolgens in het Zoniënwoud rondom Brussel.) Maar toch noemt Jezus zijn leerlingen – ook ons dus – allemaal zalig omdat ze “ zien wat ze zien”!
Zijn wij er ons van bewust dat we bofkonten zijn? – Naarmate we ons daar meer bewust zouden van worden, zullen we ook meer op die mysticus gaan lijken! – Ons geloof doet ons ‘Jezus’ zien, jawel ook vandaag! Wij kunnen zonder veel moeite zien hoe G-d concreet en tastbaar aanwezig is in de wereld.
De enige moeite die we daarvoor moeten doen is … onze eigen ‘macht’ loslaten, on-verstandig, onmondig worden, maar met des te heldere en onbevangen ogen zien wat er te zien ís.

Lc.1,67-80 (24/12/2025)

⁶⁷     Zijn vader Zacharias werd vervuld van heilige geest
       en sprak profetisch uit:
⁶⁸     “Gezegend de Heer, de God van Israël,
       want hij heeft daad-werkelijk omgezien naar zijn volk
       en het verlossing bereid.
⁶⁹     Hij heeft voor ons een bevrijdende kracht gewekt
       uit het huis van David, zijn Dienaar,
⁷⁰     zoals hij het van oudsher had gezegd
       bij monde van zijn heilige profeten:
⁷¹     Bevrijding van onze weerstrevers
       en uit de handen van al wie ons haten
⁷²     – en zo tederheid te tonen over onze vaders
       en indachtig te zijn zijn heilig verbond,
⁷³     de eed die hij aan Abraham had gezworen –
⁷⁴     zodat wij onbevreesd hem zouden dienen,
       gered uit de handen van onze weerstrevers,
⁷⁵     in heiligheid en integriteit voor zijn aangezicht,
       al de dagen van ons leven.
⁷⁶     En ook jij, jongetje,
       zult profeet van de Allerhoogste worden genoemd.
       Want je zult voor de Heer uitgaan
       om zijn wegen te bereiden;
⁷⁷     om zijn volk bekend te maken met zijn bevrijding
       in de vergeving van hun zonden,
⁷⁸     door de innige tederheid van onze God
       waarmee hij daad-werkelijk naar ons heeft omgezien
       – stralend licht uit den hoge,
⁷⁹     dat verschijnen zal
       aan al wie zitten in duisternis
       en schaduw van de dood –;
       en om onze voeten te richten
       op een weg van vrede.”
⁸⁰     Het jongetje groeide op
       en werd gesterkt in de geest.
       Hij verbleef op eenzame plaatsen
       tot de dag dat hij zich aan Israël bekend maakte.

Johannes werd de ‘voorloper’, de wegbereider van Jezus, de Messias. Hij werd de belichaming van de verwachting van de terugkomst van de profeet Elia die een nieuwe heilstijd zou inluiden. Hij werd een scharnier tussen verleden en toekomst, tegelijk helemaal in lijn met de traditie waaruit hij komt én iets radicaal nieuws aanwijzend.
Grote woorden … over een klein jongetje …!
Zouden wij zoiets durven uitspreken over een baby? Zouden we het zelfs maar durven denken? Zouden we het zelfs maar durven hopen? Hopen we wel iets? Durven we nog geloven in een nieuwe toekomst – zelfs als we “oud en op jaren” zijn, zoals Zacharias en Elisabeth? (Of moet je juist “oud en op jaren” zijn óm het te zien?)
Misschien niet even verstrekkend – alhoewel – als Johannes de doper, maar élk kind is zo’n scharnier tussen verleden en toekomst, elk kind is de drager van hoop op iets nieuws! Dát lijdt geen twijfel … maar blijkbaar wel of ík dat durf te zien!

Lc.2,15-20 (25/12/2025)

¹⁵     Toen de boodschappers weer van hen weg waren
       naar de hemel,
       zeiden de mensen – de herders – tegen elkaar:
       “Laten we doortrekken tot Betlehem,
       laten we gaan kijken
       naar het woord dat [de schepping die] daar gebeurde,
       zoals de Heer ons heeft bekend gemaakt.”
¹⁶     Zo haastten zij zich
       en vonden Maria en Jozef
       en het pasgeboren kindje,
       liggend in een voedertrog.
¹⁷     Toen ze dit zagen,
       maakten zij alom bekend
       het woord [het scheppingsgebeuren]
       dat hun over dit kindje was gezegd.
¹⁸     Al wie het hoorde,
       verwonderde zich
       over wat de herders tegen hen zeiden.
¹⁹     Maria bewaarde al deze woorden [heel dit scheppingsgebeuren]
       en bracht ze samen en overwoog ze in haar hart. [symballein]
²⁰     De herders keerden terug,
       God verheerlijkend en prijzend
       voor alles wat ze gehoord en gezien hadden,
       precies zoals het hun was gezegd.

Daar ligt hij dan, de ‘redder van de wereld’, de ‘messias’, ‘G-ds zoon’, … een baby!
Wat moeten die herders daarvan gedacht hebben, na dat schitterend hemels schouwspel: Is het dát nu?
Misschien moet je een herder zijn om het te (h)erkennen dat in zoiets kleins en kwetsbaars net alles begint?! Gehard door de veeleisendheid van het leven, zelfs wat aan de marge van dat gewone leven, maar net tegelijk heel zorgzaam voor een kwetsbare kudde (vaak niet eens die van zichzelf), hadden de herders misschien het goede hart om door te hebben dat alle belangrijker dingen eigenlijk zo klein beginnen?
Vanaf vandaag zal ik het weer elke dag denken: Iedere keer dat de oproep klinkt “bidden wij met Jezus’ woorden”, bidden wij braaf “Onze Vader …”, maar éigenlijk zouden we moeten zeggen – krijsen eigenlijk: “Láaa, láaa, láaa …” – wellicht het meest authentieke gebed dat wij in ons leven ooit bidden: Hier ben ik, belofte van nieuw leven, … maar ik kan het niet zonder jou!

Een Zalig Kerstfeest, láaaa …

Lc.2,22-35 (29/12/2025)

²²    Toen de dagen van hun reiniging vervuld waren
      [40 dagen na de geboorte],
      brachten zij hem naar Jeruzalem
      – volgens de wet van Mozes [Lev.12,1-8] –
      om hem voor te stellen aan de Heer.
²³    – Zoals geschreven staat in de wet van de Heer [Ex.13,2-15]:
      Al het eerstgeborene van het mannelijk geslacht
      moet aan de Heer worden toegewijd. –
²⁴    en om – volgens de wet van de Heer –
      de offerande te brengen:
      een koppel tortels of twee jonge duiven. [= zoals voor armen was bepaald]
²⁵    Kijk!
      In Jeruzalem woonde iemand die Simeon heette.
      Hij was een rechtvaardige en een toegewijd gelovige man
      die uitzag naar de vervulling voor Israël [de messias]
      en de heilige Geest was met hem.
²⁶    Het was hem door de heilige Geest geopenbaard
      dat hij niet zou sterven
      voor hij de gezalfde van de Heer [christos/messiah] zou hebben gezien.
²⁷    In die geest kwam hij naar de tempel
      en toen zijn ouders de boreling Jezus binnenbrachten
      om de gewoonten van de wet aan hem te voltrekken,
²⁸    ontving ook hij het in zijn armen.
      Hij loofde God en zei:
²⁹    “Nu maak jij je dienaar vrij, in vrede, meester
      – volgens jouw woord.
³⁰    Want mijn ogen hebben jouw bevrijding gezien
³¹    die jij bereid hebt voor alle volken:
³²    een licht,
      tot verlichting van de volken
      en tot heerlijkheid van jouw volk Israël.”
³³    Zijn vader en moeder stonden verwonderd
      over wat er van hem werd gezegd.
³⁴    Simeon zegende hen
      en zei tegen Maria:
      “Kijk! Deze ligt hier
      tot val en opstanding van velen
      en tot teken dat weersproken wordt,
³⁵    zodat de innerlijke overwegingen van velen
      aan het licht zullen komen.
      – En ook je eigen ziel
       zal door een zwaard worden doorboord.”

Dit stukje Evangelie bulkt van de verwijzingen naar ‘de wet van Mozes’. Zowel Jozef en Maria als Simeon leven helemaal naar de gebruiken van hun (Joodse) geloof, en zijn duidelijk ook van plan dat aan hun kind door te geven, ’t is te zeggen: voor te leven. Je zou hen dus eigenlijk ‘traditionele gelovigen’ kunnen noemen, in de goede zin van dat woord.
Binnenin deze traditionele beleving gebeurt er echter iets nieuws. Iets níeuws? In zekere zin toch niet. Dat nieuwe ligt helemaal in lijn met de traditie, maar blijkbaar ziet niet iedereen dat zo. Traditie moet immers ‘gelezen’ worden, ’t is te zeggen: geleefd.
Het is een merkwaardige Bijbelse paradox – waar we wellicht nog veel van te leren hebben: Voor wie geworteld leeft in zijn/haar traditie, gebeurt iets nieuws – echter alleen voor wie met open ogen en open hart daarin leeft …